توکنیزه کردن یا توکنایز دارایی چیست؟ نمونه های موفق در سال 2025

توکنیزه کردن یا توکنایز دارایی چیست؟

نمونه های موفق در سال ۲۰۲۵ توکنیزه کردن دارایی‌های مالی در واقع همان دیجیتال‌سازی دارایی‌ها با استفاده از قدرت بلاک‌چین است. این فرآیند، دارایی‌های واقعی را به توکن‌های دیجیتال قابل معامله تبدیل می‌کند. فکرش را بکنید، حالا می‌توانید بخش کوچکی از یک ساختمان عظیم را بخرید یا در سود یک پروژه بزرگ سهیم شوید! این دگرگونی نه تنها دسترسی به سرمایه‌گذاری را برای عموم مردم بی‌نهایت آسان‌تر می‌کند، بلکه شفافیت، امنیت و کارایی را هم به بازار جهانی توکن‌های مالی می‌آورد. در این مقاله، قصد داریم تا به شکلی جامع و کاربردی، به بررسی توکنیزه کردن دارایی ها و تحول دیجیتال در مدیریت دارایی بپردازیم. از بررسی پروژه‌های جهانی توکنیزه موفق در دنیا گرفته تا نقش کلیدی پلتفرم‌های ایرانی مانند مزدکس و توکنیزاسیون در ایران. با ما در آکادمی مزدکس همراه باشید تا به دنیای جدیدی از سرمایه‌گذاری دیجیتال وارد شویم؛ دنیایی که در آن فرصت‌ها بی‌پایان‌اند.

تعریف ساده توکنیزه کردن یا توکنیزاسیون

آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چطور می‌توانید بخشی کوچک از یک دارایی بزرگ و گران‌قیمت مانند یک ساختمان اداری لوکس، یک اثر هنری بی‌نظیر، یا حتی یک صندوق سرمایه‌گذاری را به راحتی بخرید یا بفروشید؟ شاید در گذشته این کار فقط برای افراد بسیار ثروتمند یا شرکت‌های بزرگ ممکن بود، اما توکن‌سازی دارایی‌های مالی این معادله را به کلی تغییر داده است. به بیان ساده، توکنیزه کردن فرآیند تبدیل ارزش یک دارایی واقعی به یک توکن دیجیتال بر روی یک بستر بلاک‌چین است. هر توکن، نشان‌دهنده مالکیت یا حقوق مربوط به یک بخش از آن دارایی است. تصور کنید یک پازل دارید که هر تکه آن را می‌توان جداگانه فروخت یا خرید؛ توکنیزه کردن دقیقاً همین کار را با دارایی‌ها انجام می‌دهد. این توکن‌ها، ویژگی‌های امنیتی و شفافیت بلاک‌چین را به ارث می‌برند و معامله آن‌ها را آسان‌تر و مطمئن‌تر می‌کنند. برای مثال، اگر یک ساختمان به ارزش ۱۰۰ میلیارد تومان توکن‌سازی شود، می‌توان آن را به ۱۰۰ میلیون توکن که هر کدام معادل ۱۰۰۰ تومان است، تقسیم کرد. حالا هر کسی می‌تواند با ۱۰۰۰ تومان، مالکیت بخش کوچکی از آن ساختمان را به دست آورد. این کار نه تنها دسترسی به سرمایه‌گذاری‌ها را برای افراد بیشتری فراهم می‌کند، بلکه نقدشوندگی دارایی‌هایی که معمولاً خرید و فروششان سخت است را هم به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد. در دنیای امروز، توکن‌سازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سایر دارایی‌های مالی، به سرعت در حال رشد است. این رویکرد نوآورانه نه تنها به سرمایه‌گذاران خرد اجازه می‌دهد تا در بازارهایی که قبلاً برایشان دست‌نیافتنی بود وارد شوند، بلکه فرآیندهای سنتی مالی را نیز بهینه‌تر و شفاف‌تر می‌سازد.

فرایند و مراحل توکنیزه کردن دارایی ها

شاید با شنیدن واژه “توکنیزاسیون” فکر کنید با فرآیندی بسیار پیچیده و فنی سر و کار دارید. اما در حقیقت، توکن‌سازی دارایی‌های مالی مراحل مشخص و منطقی دارد که هدفشان شفافیت، امنیت و کارایی است. این فرآیند، دارایی فیزیکی یا غیرفیزیکی شما را به یک دارایی دیجیتال پویا تبدیل می‌کند که بر بستر بلاک‌چین قابل معامله است.در ادامه، گام‌های اصلی این فرآیند را بررسی خواهیم کرد:

۱. انتخاب و ارزیابی دارایی

همه چیز با یک دارایی آغاز می‌شود! قبل از هر چیز، باید مشخص شود که چه دارایی قرار است توکنیزه شود. این دارایی ها می‌توانند شامل املاک و مستغلات، طلا، سهام شرکت‌ها، آثار هنری باشند. بعد از انتخاب دارایی ، یک ارزیابی دقیق و حرفه‌ای از ارزش آن انجام می‌شود. این ارزیابی مبنای قیمت‌گذاری و تعداد توکن‌ها خواهد بود. مثلاً، اگر قصد توکن‌سازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری را داشته باشیم، ابتدا باید ارزش خالص دارایی‌های (NAV) صندوق به دقت محاسبه شود.

۲. تعریف و طراحی توکن

در این مرحله، مشخصات فنی توکن تعریف می‌شود که شامل مراحل زیر است: • نوع بلاک‌چین: کدام بلاک‌چین برای انتشار توکن استفاده شود؟ (مانند اتریوم، پالیگان، سولانا و…) • استاندارد توکن: توکن بر اساس چه استانداردی ساخته می‌شود؟. معمولاً این نوع توکن ها از نوع توکن های قابل معامله می باشند. • تعداد توکن‌ها: دارایی به چند واحد کوچکتر (توکن) تقسیم می‌شود؟ (این بستگی به ارزش دارایی و حداقل واحد سرمایه‌گذاری دارد). • حقوق مربوط به توکن: هر توکن چه حقوقی را به مالک خود می‌دهد؟ (مثلاً حق دریافت سود، حق رای در مورد تصمیمات دارایی، یا فقط مالکیت کسری).

۳. مستندسازی حقوقی و قانونی

این مرحله بسیار مهم است. برای اینکه توکن‌ها واقعاً نماینده یک دارایی باشند، باید از نظر حقوقی پشتیبانی شوند. قراردادهای قانونی بین صادرکننده توکن و سرمایه‌گذاران تنظیم می‌شود که تمامی جزئیات مالکیت، حقوق و تعهدات را مشخص می‌کند. این قراردادها تضمین می‌کنند که توکن‌ها دارای اعتبار قانونی هستند و در صورت لزوم، می‌توانند در مراجع قانونی مورد استناد قرار گیرند. این بخش، قلب تحول دیجیتال در مدیریت دارایی است که به توکن‌ها مشروعیت می‌بخشد.

۴. انتشار توکن‌ها بر بستر بلاک‌چین

پس از آماده‌سازی تمامی مراحل بالا، توکن‌ها بر روی بلاک‌چین مورد نظر “ضرب” یا “منتشر” می‌شوند. این فرآیند توسط “قرارداد هوشمند” (Smart Contract) انجام می‌شود. قرارداد هوشمند، کدی است که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه، شرایط توافق را اجرا می‌کند. وقتی توکن‌ها منتشر شدند، آماده توزیع و معامله در بازار جهانی توکن‌های مالی هستند.

۵. توزیع و مدیریت توکن‌ها

توکن‌های منتشر شده باید به دست سرمایه‌گذاران برسند. این کار می‌تواند از طریق فروش اولیه (ICO)، صرافی‌های دیجیتال، یا پلتفرم‌های توکنیزه کننده انجام شود. پس از توزیع، فرآیندهای مدیریت دارایی مانند پرداخت سود، توزیع درآمد، یا هرگونه تغییر در شرایط دارایی اصلی، باید به صورت شفاف و از طریق قراردادهای هوشمند مدیریت شوند. همانطور که می‌بینید، هرچند توکن‌سازی دارایی‌های مالی یک مفهوم نوین است، اما فرآیند آن کاملاً سازمان‌یافته و مبتنی بر اصول شفافیت و امنیت است. این فرآیند، پل ارتباطی بین دنیای دارایی‌های سنتی و اقتصاد دیجیتال بلاک‌چین است و آینده سرمایه‌گذاری را دگرگون خواهد کرد. مزایای توکنیزه کردن دارایی ها:

حالا که فهمیدیم توکن‌سازی دارایی‌ها چیست و چطور انجام می‌شود، وقت آن رسیده که ببینیم این تکنلوژی چرا اینقدر سروصدا به پا کرده و چه فرصت‌هایی را برای سرمایه‌گذاران و بازار مالی به ارمغان می‌آورد. مزایای توکن‌سازی، راه را برای تحول دیجیتال در مدیریت دارایی هموار می‌کنند و آینده سرمایه‌گذاری را به کلی دگرگون می‌ سازد. بیایید نگاهی به این مزایا بیندازیم: •

افزایش نقدشوندگی

یکی از بزرگ‌ترین نقاط ضعف بسیاری از دارایی‌ها، به خصوص املاک و مستغلات یا آثار هنری گران‌قیمت، نقدشوندگی پایین آن‌هاست. یعنی شما نمی‌توانید به سرعت آن‌ها را به پول نقد تبدیل کنید. مثلاً، اگر می‌خواهید یک ساختمان بزرگ را بفروشید؛ این کار ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد! با تقسیم یک دارایی بزرگ به توکن‌ های کوچک‌تر، می‌توانید بخش‌هایی از آن را به راحتی در بازار جهانی توکن‌های مالی معامله کنید. این قابلیت، دسترسی به سرمایه را برای مالکان دارایی آسان‌تر می‌کند و به سرمایه‌گذاران نیز اجازه می‌دهد تا در دارایی‌هایی که قبلاً “غیرنقد” بودند، به راحتی سرمایه گذاری بکنند. •

دسترسی آسان

قبل از توکن‌سازی، خرید یک ملک بزرگ یا سرمایه‌گذاری در یک صندوق خاص ، تنها برای افراد بسیار ثروتمند ممکن بود. توکن‌سازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سایر دارایی‌ها، این انحصار را می‌شکند. با توکن‌های کسری (Fractional Tokens)، می‌توانید با سرمایه‌های بسیار کمتر، مثلاً حتی با چند هزار تومان، در دارایی‌های گران‌قیمت شریک شوید. این موضوع مانند این است که برای سرمایه گذاری در بازار مسکن نیاز به خرید یک واحد صد متری ندارید و با خرید یک متر از آپارتمان هم می توانید در بازار مسکن سرمایه گذاری کنید. این “دموکراتیزه کردن” سرمایه‌گذاری به میلیون‌ها نفر اجازه می‌دهد تا در فرصت‌هایی مشارکت کنند که پیش از این برایشان دست‌نیافتنی بود. •

افزایش شفافیت و کاهش فساد

تراکنش‌های توکن‌شده بر روی بلاک‌چین ثبت می‌شوند. بلاک‌چین یک دفتر کل توزیع شده است که هر تراکنش به صورت عمومی و غیرقابل تغییر در آن ثبت می‌شود. این ویژگی ذاتی بلاک‌چین، شفافیت بی‌سابقه‌ای را فراهم می‌کند. هر کسی می‌تواند سوابق مالکیت و تراکنش‌ها را مشاهده کند (البته بدون افشای هویت فردی). این سطح از شفافیت به معنای کاهش چشمگیر تقلب، فساد و دستکاری است. دیگر لازم نیست نگران باشید که کسی در اسناد دست ببرد یا اطلاعات را پنهان کند. تمامی اطلاعات و تراکنش‌ها، به صورت عمومی و دائمی ثبت شده و برای همه قابل مشاهده هستند. •

کاهش هزینه‌ها و زمان معاملات

فرآیندهای سنتی خرید و فروش دارایی‌ها اغلب شامل واسطه‌های زیادی مانند بانک‌ها، کارگزاران، وکلا و دفاتر اسناد رسمی هستند. هر کدام از این واسطه‌ها هزینه‌ها (کارمزد، حق‌الوکاله) و زمان زیادی را به فرایند اضافه می کنند. با توکن‌سازی، بسیاری از این واسطه‌ها حذف یا نقششان کم‌رنگ می‌شود. قراردادهای هوشمند می‌توانند بسیاری از وظایف را به صورت خودکار و بدون نیاز به دخالت انسانی انجام دهند. این موضوع منجر به کاهش چشمگیر هزینه‌های تراکنش و سرعت بخشیدن به فرآیندهای خرید و فروش می‌شود. معامله یک توکن می‌تواند در عرض چند دقیقه انجام شود، در حالی که انتقال مالکیت یک ملک سنتی ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد. •

دسترسی جهانی به بازارها

با توکن‌سازی، دارایی‌های شما می‌توانند به صورت جهانی معامله شوند. بلاک‌چین هیچ مرز جغرافیایی نمی‌شناسد. یک سرمایه‌گذار در ایران می‌تواند به راحتی توکنی را که نماینده یک ملک در اروپا است، خریداری کند این دسترسی جهانی، بازار جهانی توکن‌های مالی را گسترش داده و فرصت‌های سرمایه‌گذاری متنوع‌تری را برای افراد و سازمان‌ها ایجاد می‌کند.

نمونه هایی از پروژه‌های توکنیزه شده فعال در سال ۲۰۲۵

تا اینجا در مورد چیستی و چرایی توکن‌سازی دارایی‌های مالی صحبت کردیم. حالا وقت آن است که ببینیم این پدیده نوظهور در دنیای واقعی چه دستاوردهایی داشته و چطور مرزهای سرمایه‌گذاری را جابجا کرده است. پروژه‌های جهانی توکن‌سازی نشان می‌دهند که این فناوری فقط یک ایده تئوری نیست، بلکه به سرعت در حال تبدیل شدن به یک واقعیت ملموس در بازارهای مالی است.

۱. توکنایز پروژه املاک و مستغلات: از برج‌های نیویورک تا هتل‌های لوکس

یکی از پرکاربردترین و هیجان‌انگیزترین حوزه‌ها توکن‌سازی املاک و مستغلات است. پیش از این، خرید و فروش ملک فرآیندی طولانی، پرهزینه و اغلب محدود به سرمایه‌گذاران بزرگ بود. اما توکن‌سازی این معادله را تغییر داده است:

St. Regis Aspen Resort، ایالات متحده: این مورد یکی از مشهورترین نمونه‌های توکن‌سازی املاک است. در سال ۲۰۱۸، بخشی از سهام این هتل لوکس و معروف در Aspen کلرادو به ارزش ۱۸ میلیون دلار توکن‌سازی شد. پروژه توسط شرکت Aspen Digital انجام شد و هدف آن فراهم کردن دسترسی به سرمایه‌گذاری در املاک لوکس برای طیف وسیع‌تری از سرمایه‌گذاران بود. این توکن‌ها روی بلاک‌چین اتریوم منتشر شدند و به سرمایه‌گذاران امکان دادند تا با سرمایه کمتری در یک دارایی گران‌قیمت شریک شوند. این پروژه نشان داد که چگونه تحول دیجیتال در مدیریت دارایی می‌تواند نقدشوندگی را به بازاری سنتی تزریق کند.

۲. توکنیزه کردن آثار هنری و کلکسیونی: هنر برای همه

آثار هنری و اشیای کلکسیونی معمولاً بسیار گران‌قیمت هستند و مالکیت آن‌ها در انحصار افراد بسیار ثروتمند قرار دارد. توکن‌سازی این امکان را فراهم کرده که عموم مردم نیز بتوانند در مالکیت این آثار سهیم شوند: • توکن‌سازی اثر پیکاسو: یکی از پروژه‌های اولیه و جالب توجه، توکن‌سازی بخشی از یک اثر هنری معروف بود. در سال ۲۰۱۸، پلتفرم Maecenas موفق شد یک نقاشی از پابلو پیکاسو به نام “Femme au béret et à la robe quadrillée (Marie-Thérèse Walter)” را به ارزش ۴ میلیون دلار توکن‌سازی کند. این پروژه به سرمایه‌گذاران اجازه داد تا برای اولین بار به صورت کسری، مالک بخشی از یک اثر هنری بزرگ شوند. این گام بزرگی در جهت دموکراتیزه کردن سرمایه‌گذاری در حوزه هنر بود و نقدشوندگی را به بازاری سنتی که به ندرت معامله می‌شود، آورد. • توکن‌های NFT و بازار هنر دیجیتال: هرچند NFTها (توکن‌های غیرقابل تعویض) به خودی خود دارایی نیستند، اما نماینده مالکیت آثار هنری دیجیتال منحصر به فرد هستند و نقش مهمی در تحول دیجیتال در مدیریت دارایی در حوزه هنر ایفا کرده‌اند. این توکن‌ها به هنرمندان امکان می‌دهند آثار خود را مستقیماً به فروش برسانند و از طریق قراردادهای هوشمند، حق امتیاز (royalty) دریافت کنند.

۳. توکنیزه سازی صندوق‌ های سرمایه‌ گذاری و اوراق بهادار

این حوزه شاید کمتر هیجان‌انگیز به نظر برسد، اما در واقع پتانسیل بسیار زیادی برای انقلاب در بازارهای مالی سنتی دارد. توکنیزاسیون صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سایر اوراق بهادار به معنای دیجیتالی کردن سهام، اوراق قرضه و واحدهای صندوق‌هاست: صندوق‌های بورسی دیجیتال در سنگاپور: در سال ۲۰۲۰، بورس سنگاپور (SGX) با همکاری شرکت Temasek یک پلتفرم جدید برای توکن‌سازی اوراق بهادار ایجاد کرد. این پلتفرم با هدف ساده‌سازی و خودکارسازی فرآیندهای پس از معامله طراحی شده بود. این حرکت نشان می‌دهد که حتی نهادهای مالی بزرگ نیز به پتانسیل بازار جهانی توکن‌های مالی پی برده‌اند. این تحولات می‌توانند به کاهش هزینه‌ها و زمان تسویه معاملات اوراق بهادار بینجامند. پروژه‌های متعدد در سوئیس و آلمان: کشورهایی مانند سوئیس و آلمان پیشگام در تدوین چارچوب‌های قانونی برای توکن‌سازی اوراق بهادار هستند. پلتفرم‌هایی مانند (SDX (SIX Digital Exchange در سوئیس در حال توسعه زیرساخت‌هایی برای صدور و معامله اوراق بهادار توکن‌شده هستند. این پلتفرم‌ها در پی توسعه یک شبکه جامع برای صندوق‌های بورسی دیجیتال و دیگر دارایی‌های مالی توکن‌شده هستند. پروژه بازار توکن های بهادار مزدکس در ایران: مزدکس، اولین مجوز سندباکس بازار ۲۴ ساعته بازار بورس را در سال ۱۴۰۱ دریافت کرده و در حال فعالیت می باشد.

کلام آخر: توکنیزه شدن دارایی ها ، کلید آینده مالی

در این مقاله دریافتیم که توکنیزه کردن دارایی‌های مالی صرفاً یک نوآوری نیست؛ بلکه نیرویی قدرتمند برای تحول دیجیتال در مدیریت دارایی محسوب می‌شود. این فرآیند، با تقسیم دارایی‌های بزرگ به توکن‌های کوچک، نه تنها نقدشوندگی بی‌سابقه‌ای به دارایی‌های سنتی می‌بخشد، بلکه دسترسی به سرمایه‌گذاری‌ها را برای همه، فارغ از میزان سرمایه، فراهم می‌کند. مزایای توکنیزاسیون، از کاهش هزینه‌ها و افزایش شفافیت در بازار جهانی توکن‌های مالی گرفته تا امکان دسترسی بی‌سابقه جهانی، افقی روشن را پیش روی ما قرار می‌دهد. در ایران نیز، شرکت‌هایی مانند مزدکس با توکنیزاسیون صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سایر دارایی‌ها، پیشگام این تحول هستند. این پلتفرم با ارائه معاملات ۲۴ ساعته و بی‌وقفه، راه را برای ایجاد صندوق‌های بورسی دیجیتال و فراگیر کردن سرمایه‌گذاری واقعی برای همه در ایران، هموار می‌کند. شما هم هم اکنون می توانید از این فرصت ویژه استفاده کرده و معامله در بازار صندوق های بورسی ایران را به صورت ۲۴ ساعته تجربه کنید.